Current Affairs 04 September 2026 - Chalu Ghadamodi
स्पर्धा परीक्षा आणि भरती परीक्षांच्या तयारीसाठी 4 सप्टेंबर 2026 रोजीच्या महत्त्वाच्या राष्ट्रीय, आर्थिक, विज्ञान-तंत्रज्ञान आणि इतर चालू घडामोडी येथे संक्षिप्त स्वरूपात दिल्या आहेत.
Current Affairs 04 September 2026
1) GSLV-F17 was launched by the Indian Space Research Organization (ISRO) on 4 September 2026 from the Second Launch Pad at the Satish Dhawan Space Center in Sriharikota, Andhra Pradesh. The rocket, which is 51.7 meters in height, carried the 2,367 kg EOS-05 satellite and placed it in a Sub Geosynchronous Transfer Orbit 18 to 19 minutes after lift off.
भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने (ISRO) 4 सप्टेंबर 2026 रोजी आंध्र प्रदेशातील श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्रावरील दुसऱ्या प्रक्षेपण मंचावरून GSLV-F17 चे प्रक्षेपण केले. 51.7 मीटर उंचीच्या या रॉकेटने 2,367 किलो वजनाचा EOS-05 उपग्रह वाहून नेला आणि उड्डाणानंतर 18 ते 19 मिनिटांनी त्याला ‘सब-जिओसिंक्रोनस ट्रान्सफर ऑर्बिट’मध्ये (Sub Geosynchronous Transfer Orbit) स्थापित केले.
2) The United Nations Environment Program (UNEP) has released a report, ‘Limiting Overshoot: Navigating Exceedance of 1.5°C and Pathways Toward Return’, which acknowledges that temporarily exceeding the 1.5°C global warming threshold under the Paris Agreement is now all but inevitable in the near term.
संयुक्त राष्ट्र पर्यावरण कार्यक्रमा (UNEP) ने ‘लिमिटिंग ओव्हरशूट: नेव्हिगेटिंग एक्सिडन्स ऑफ 1.5°C अँड पाथवेज टुवर्ड्स रिटर्न’ (Limiting Overshoot: Navigating Exceedance of 1.5°C and Pathways Toward Return) हा अहवाल प्रसिद्ध केला आहे. पॅरिस करारांतर्गत निश्चित केलेली 1.5°C जागतिक तापमानवाढीची मर्यादा नजीकच्या काळात तात्पुरत्या स्वरूपात ओलांडली जाणे आता जवळपास अटळ आहे, हे या अहवालात मान्य करण्यात आले आहे.
3) The Ministry of Statistics and Program Implementation (MoSPI) has released the National Accounts Statistics 2026, with 2022–23 as base year. The publication contains revised statistical methodologies and updated data, providing updated estimates of Gross Domestic Product (GDP), national income and other key economic indicators.
सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाने (MoSPI)2022-23 हे आधारभूत वर्ष मानून ‘राष्ट्रीय लेखा सांख्यिकी 2026’ (National Accounts Statistics 2026) प्रकाशित केले आहे. या प्रकाशनात सुधारित सांख्यिकीय पद्धती आणि अद्ययावत माहितीचा समावेश असून, त्याद्वारे सकल देशांतर्गत उत्पादन (GDP), राष्ट्रीय उत्पन्न आणि इतर प्रमुख आर्थिक निर्देशकांचे अद्ययावत अंदाज उपलब्ध करून देण्यात आले आहेत.
4) A Supreme Court judge on Friday spoke about a “unused mandate” of the Constitution, at a convocation at the National Law University, Delhi, that provides for the appointment of a “distinguished jurist” as a Supreme Court judge.
दिल्ली येथील ‘नॅशनल लॉ युनिव्हर्सिटी’च्या दीक्षांत समारंभात बोलताना सर्वोच्च न्यायालयाच्या एका न्यायाधीशांनी संविधानातील एका “अद्याप न वापरलेल्या तरतुदीचा” उल्लेख केला; या तरतुदीनुसार सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश म्हणून एखाद्या “प्रख्यात कायदेतज्ज्ञाची” नियुक्ती करण्याची तरतूद आहे.
5) Scientists, using India’s first dedicated solar observatory, Aditya-L1, have seen small, short-lived brightenings in the Sun’s atmosphere clustered near the region where a major solar flare subsequently occurs in the hours leading up to the flare.
भारताच्या पहिल्या समर्पित सौर वेधशाळेचा, ‘आदित्य-एल1’चा (Aditya-L1) वापर करून शास्त्रज्ञांनी सूर्याच्या वातावरणात काही लहान आणि अल्पकाळ टिकणाऱ्या तेजस्वी घटना (brightenings) पाहिल्या आहेत; या घटना त्या क्षेत्राजवळ केंद्रित होत्या जिथे नंतरच्या काही तासांत एक मोठी सौर ज्वाळा (solar flare) निर्माण झाली.
6) Rising temperatures and changing precipitation patterns are destabilizing Himalayan glaciers, increasing the risk of glacier collapse, avalanches and downstream hazards. A 2026 study reported 219 hanging glaciers in the Alaknanda basin of the Garhwal Himalayas and their increasing threat potential.
वाढते तापमान आणि बदलणारे पर्जन्यमान हिमालयातील हिमनद्यांना अस्थिर करत आहेत, ज्यामुळे हिमनदी कोसळणे, हिमस्खलन आणि नदीच्या खालच्या भागातील धोक्यांचा धोका वाढत आहे.2026 च्या एका अभ्यासानुसार, गढवाल हिमालयातील अलकनंदा खोऱ्यात 219 लटकत्या हिमनद्या असून त्यांच्यामुळे निर्माण होणाऱ्या धोक्याची शक्यता वाढत आहे.
7) During restoration work at the old site of Saptakoteshwar Temple on Divar Island, Goa, archeological remains belonging to the 14th–16th centuries were discovered.During restoration work along the old pathway between Koti Tirth and Madhavachi Talli, remains have been found that indicate successive phases of temple construction and reconstruction.
गोव्यातील दिवआर बेटावरील सप्तकोटेश्वर मंदिराच्या जुन्या ठिकाणी जीर्णोद्धाराचे काम सुरू असताना, 14 व्या ते 16 व्या शतकातील पुरातत्वीय अवशेष आढळून आले आहेत. कोटी तीर्थ आणि माधवाची तळी यांच्या दरम्यानच्या जुन्या मार्गावर जीर्णोद्धाराचे काम करत असताना असे अवशेष सापडले आहेत, जे मंदिर बांधणी आणि पुनर्बांधणीच्या विविध टप्प्यांचे निदर्शक आहेत.
8) In August 2026 a study published in Nature showed evidence of vacuum birefringence, a phenomenon predicted by quantum electrodynamics (QED), based on observations of a highly magnetized neutron star, called a magnetar.
ऑगस्ट 2026 मध्ये ‘नेचर’मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासात, मॅग्नेटार नावाच्या अत्यंत चुंबकीय न्यूट्रॉन ताऱ्याच्या निरीक्षणांवर आधारित, क्वांटम इलेक्ट्रोडायनामिक्स (QED) द्वारे भाकीत केलेल्या व्हॅक्यूम बायरेफ्रिंजन्स या घटनेचा पुरावा दाखवण्यात आला.