Mission Bharti Logo Mission BhartiMaharashtra Govt Job Alerts
HomeCurrent Affairs1 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी: SCO परिषद, कवच 4.0 आणि महत्त्वाच्या बातम्या
Last Updated:

1 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी: SCO परिषद, कवच 4.0 आणि महत्त्वाच्या बातम्या

1 सप्टेंबर 2026 च्या चालू घडामोडींमध्ये आंतरराष्ट्रीय सहकार्य, निर्यात प्रक्रिया, रेल्वे सुरक्षा आणि अर्थव्यवस्थेशी संबंधित बातम्यांचा समावेश आहे. संरक्षण प्रशिक्षण, विमानांच्या घटकांचा पुरवठा, नारळ उत्पादनांची निर्यात आणि क्रीडा क्षेत्रातील घडामोडीही येथे दिल्या आहेत. स्पर्धा परीक्षा व भरती परीक्षांच्या उजळणीसाठी प्रत्येक विषयातील संस्था, ठिकाण, तारीख आणि महत्त्वाच्या संज्ञा यांचा संबंध समजून घ्या.

1 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी: विषयवार आढावा आणि उजळणी

1) SCO शिखर परिषद: किर्गिस्तानची राजधानी बिश्केक येथे 31 ऑगस्ट आणि 1 सप्टेंबर 2026 रोजी शांघाय सहकार्य संघटनेची 26 वी शिखर परिषद झाली. य्रिस ओर्डो काँग्रेस हॉल हे परिषदेचे आयोजनस्थळ होते. संघटनेच्या स्थापनेला 25 वर्षे पूर्ण झाल्याच्या पार्श्वभूमीवर ही परिषद आयोजित करण्यात आली.

SCO ची स्थापना 2001 मध्ये झाली. परिषदेत 10 सदस्य देशांचे प्रमुख तसेच निरीक्षक आणि संवाद भागीदारांचे प्रतिनिधी सहभागी झाले. उजळणी करताना परिषदेचा क्रमांक आणि संघटनेचा वर्धापन दिन यांची गल्लत टाळा: परिषद 26 वी होती, तर स्थापनेचा वर्धापन दिन 25 वा होता. बिश्केक हे शहर आणि किर्गिस्तान हा यजमान देश अशी जोडीही लक्षात ठेवा.

Advertisement

2) DGFT कडून FSC ची स्वयंचलित सुविधा: व्यापार सूचना क्रमांक 24/2026-2027 अंतर्गत DGFT ने Free Sale and Commerce Certificate (FSC) स्वयंचलित पद्धतीने जारी करण्याची सुविधा सुरू केली आहे. निर्यातदारांच्या प्रमाणपत्र अर्जांशी संबंधित हा बदल आहे.

ही सुविधा Handbook of Procedures मधील परिच्छेद 2.34 अंतर्गत येणाऱ्या अर्जांसाठी लागू आहे. उत्पादन Drugs & Cosmetics Act, 1940 च्या कक्षेत येत नसणे ही येथे नमूद केलेली महत्त्वाची अट आहे. त्यामुळे सर्व प्रकारच्या उत्पादनांसाठी एकच व्यवस्था लागू असल्याचा अर्थ घेऊ नये. अभ्यासासाठी DGFT, FSC, परिच्छेद 2.34 आणि संबंधित कायद्याची व्याप्ती हे चार मुद्दे एकत्र नोंदवा.

3) मुरादाबाद विभागात कवच 4.0: उत्तर रेल्वेच्या मुरादाबाद विभागातील उर्वरित 712 मार्ग-किलोमीटरवर कवच आवृत्ती 4.0 कार्यान्वित करण्यासाठी भारतीय रेल्वेने 170 कोटी रुपयांच्या निधीला मंजुरी दिली आहे. या बातमीचा केंद्रबिंदू रेल्वे सुरक्षेसाठी प्रणाली उभारण्याची मंजुरी हा आहे.

कवच म्हणजे काय? ही स्वदेशी Automatic Train Protection प्रणाली असून स्वयंचलित ब्रेक लावणे आणि वेग नियंत्रित करणे यांसारख्या सुरक्षा कार्यांसाठी तिचा वापर होतो. उजळणी करताना 170 कोटी रुपये ही मंजूर रक्कम आणि 712 मार्ग-किलोमीटर ही नमूद व्याप्ती वेगळी लक्षात ठेवा. निधीला मंजुरी मिळणे आणि संपूर्ण मार्गावर प्रणाली कार्यान्वित होणे या वेगळ्या बाबी आहेत.

Advertisement

4) चेन्नईसाठी RAINCHNNAI करार: National Commodity & Derivatives Exchange Limited (NCDEX) ने चेन्नईच्या ईशान्य मान्सूनशी संबंधित RAINCHNNAI हा हवामानाधारित फ्युचर्स करार सुरू केला आहे. या कराराचा आधार पर्जन्यमान असून त्यासाठी भारतीय हवामान विभागाची (IMD) अधिकृत आकडेवारी वापरली जाते.

या करारात कोणत्या केंद्रांवरील पाऊस विचारात घेतला जातो? चेन्नईतील मीनाम्बक्कम आणि नुंगमबक्कम या हवामान केंद्रांवरील नोंदींशी तो जोडलेला आहे. कराराचा निपटारा रोख रकमेत होतो; यालाच cash-settled असे म्हटले आहे. परीक्षेच्या तयारीसाठी करार सुरू करणारी संस्था NCDEX आणि पर्जन्यमानाची आकडेवारी देणारी संस्था IMD यांची भूमिका स्वतंत्रपणे लक्षात ठेवा.

5) त्रिसेवा प्रशिक्षण अभ्यासक्रमाची सांगता: Tri-Services Future Warfare Course ची चौथी आवृत्ती 30 ऑगस्ट 2026 रोजी नवी दिल्ली येथे पूर्ण झाली. मानेकशा सेंटरमध्ये 3 ऑगस्ट 2026 रोजी सुरू झालेला हा अभ्यासक्रम चार आठवड्यांचा होता.

या अभ्यासक्रमाचे आयोजन Headquarters Integrated Defence Staff च्या विद्यमाने झाले, तर Centre for Joint Warfare Studies ने समन्वयाची जबाबदारी सांभाळली. संरक्षणविषयक उजळणीमध्ये अभ्यासक्रमाचे नाव, चौथी आवृत्ती, नवी दिल्ली आणि या दोन्ही संस्थांच्या भूमिका एकत्र नोंदवता येतील. प्रारंभाची तारीख 3 ऑगस्ट आणि समारोपाची तारीख 30 ऑगस्ट अशी स्वतंत्र नोंद ठेवल्यास घटनाक्रम स्पष्ट राहतो.

6) एअरबसकडून महिंद्रा एरोस्ट्रक्चर्सला कंत्राट: Airbus ने महिंद्रा समूहातील Mahindra Aerostructures Pvt. Ltd. (MASPL) या कंपनीला अनेक वर्षांसाठी उत्पादन व पुरवठ्याचे कंत्राट दिले आहे. A320neo आणि A321XLR या प्रवासी विमानांसाठी fuselage skins तयार करणे हे या कंत्राटातील काम आहे.

Fuselage skins म्हणजे विमानाच्या मुख्य शरीराचे बाह्य आवरण. या घटकांचे उत्पादन महिंद्राच्या बंगळुरू येथील प्रकल्पात होईल. तयार घटक पुढील जुळणीसाठी जर्मनीतील ऑग्सबर्ग येथील Airbus Aerostructures च्या प्रकल्पात पाठवले जातील. या बातमीतील पुरवठा साखळी समजून घेण्यासाठी बंगळुरूतील उत्पादन आणि ऑग्सबर्गमधील जुळणी ही दोन वेगळी ठिकाणे लक्षात ठेवा.

7) नारळ उत्पादनांच्या निर्यातीत वाढ: आर्थिक वर्ष 2025-26 अर्थात FY26 मध्ये भारताच्या नारळ उत्पादनांची निर्यात 7,038.35 कोटी रुपयांवर पोहोचली. मागील आर्थिक वर्षात हे मूल्य 4,349.03 कोटी रुपये होते. निर्यातीतील वाढ 62 टक्के नोंदवली गेली असून FY26 मधील निर्यातमूल्य 794.70 दशलक्ष अमेरिकी डॉलर्स असेही दिले आहे.

जागतिक नारळ उत्पादनातील भारताचा वाटा 31.24 टक्के असून आघाडीचा नारळ उत्पादक देश म्हणून भारताचे स्थान कायम राहिले. येथे दोन वेगळे निर्देशांक आहेत: 62 टक्के हा निर्यातमूल्यातील वाढीचा दर आहे, तर 31.24 टक्के हा जागतिक उत्पादनातील वाटा आहे. आर्थिक चालू घडामोडींचा अभ्यास करताना टक्केवारी कशाशी संबंधित आहे हे लिहिणे ही उपयुक्त सामान्य अभ्यासपद्धत आहे.

8) लिओनेल मेस्सीची आंतरराष्ट्रीय फुटबॉलमधून निवृत्ती: अर्जेंटिनाचा कर्णधार लिओनेल मेस्सीने 31 ऑगस्ट 2026 रोजी आंतरराष्ट्रीय फुटबॉलमधून निवृत्ती जाहीर केली. अर्जेंटिनासाठी त्याच्या वरिष्ठ आंतरराष्ट्रीय कारकिर्दीची नोंद 207 सामने आणि 125 गोल अशी आहे.

मेस्सीच्या निवृत्तीची व्याप्ती कोणती? ही घोषणा आंतरराष्ट्रीय फुटबॉलशी संबंधित आहे. क्रीडाविषयक नोंद तयार करताना खेळाडूचे नाव, देश, घोषणेची तारीख, सामने आणि गोल हे मुद्दे वेगवेगळे लिहा. संपूर्ण लेखाच्या उजळणीसाठी सामान्य मार्गदर्शन म्हणून प्रत्येक बातमीचे संस्था किंवा व्यक्ती, निर्णय किंवा घटना आणि संबंधित ठिकाण असे छोटे टिपण तयार करा; त्यामुळे केवळ आकडे पाठ करण्याऐवजी त्यांचा संदर्भ लक्षात राहतो.