16 ऑक्टोबर 2026 चालू घडामोडी: अर्थव्यवस्था, नियुक्त्या आणि विज्ञान-तंत्रज्ञान

16 ऑक्टोबर 2026 च्या चालू घडामोडींमध्ये वित्तीय क्षेत्रातील प्रस्तावित विलीनीकरण, डेटा सेंटरमधील गुंतवणूक, राज्यपालांचा शपथविधी आणि आंतरराष्ट्रीय निर्देशांक यांचा समावेश आहे. संरक्षण, महिला सक्षमीकरण, अक्षय ऊर्जा आणि अंतराळ क्षेत्रातील घटनाही येथे दिल्या आहेत. स्पर्धा व भरती परीक्षांच्या तयारीसाठी प्रत्येक घटनेतील संस्था, व्यक्ती, ठिकाण, तारीख आणि निर्णयाचा टप्पा लक्षात घेणे उपयुक्त ठरेल.

16 ऑक्टोबर 2026 चालू घडामोडी: आठ महत्त्वाच्या घटनांचा आढावा

1) REC-PFC विलीनीकरण प्रस्तावाला RBI कडून ना-हरकत: भारतीय रिझर्व्ह बँकेने 15 ऑक्टोबर 2026 रोजी REC Limited ला Power Finance Corporation Limited (PFC) सोबतच्या प्रस्तावित विलीनीकरणासाठी ना-हरकत प्रमाणपत्र (NOC) दिले. प्रस्तावात REC ही हस्तांतरक कंपनी आणि PFC ही हस्तांतरिती कंपनी आहे. दोन्ही कंपन्यांची एकत्रित कर्ज पुस्तिका 11 लाख कोटी रुपयांपेक्षा अधिक असेल.

या बातमीतील महत्त्वाचा फरक म्हणजे विलीनीकरणाच्या प्रस्तावाला मिळालेली ना-हरकत आणि प्रत्यक्ष विलीनीकरण पूर्ण होणे. येथे निर्णय प्रस्तावित व्यवहाराशी संबंधित आहे. अभ्यासासाठी RBI, REC आणि PFC या संस्थांची भूमिका वेगवेगळी नोंदवा. हस्तांतरक म्हणजे हस्तांतरण करणारी कंपनी, तर हस्तांतरिती म्हणजे ते स्वीकारणारी कंपनी; त्यामुळे या दोन संज्ञांची अदलाबदल करू नये.

2) अंबत्तूरमध्ये CapitaLand चा डेटा सेंटर प्रकल्प: CapitaLand India Trust (CLINT) ने 15 ऑक्टोबर 2026 रोजी तामिळनाडूतील अंबत्तूर येथे CapitaLand Data Center Chennai 01 प्रकल्पाचा शुभारंभ केला. CLINT आणि CapitaLand India Data Center Fund यांच्या या संयुक्त उपक्रमात सुमारे 1,940 कोटी रुपयांची गुंतवणूक अपेक्षित आहे.

भाडेकरूंच्या वापरासाठी प्रकल्प 2026 च्या अखेरीस पूर्ण होण्याची अपेक्षा आहे. त्यामुळे शुभारंभाची तारीख आणि वापरासाठी सज्ज होण्याचा अपेक्षित कालावधी वेगळा लक्षात ठेवावा. नोंदी करताना प्रकल्पाचे नाव, अंबत्तूर हे ठिकाण, तामिळनाडू हे राज्य आणि संयुक्त उपक्रमातील दोन्ही भागीदार एकत्र लिहिल्यास पुनरावृत्ती सोपी होईल.

3) डॉ. सुधा यादव यांचा कर्नाटकच्या राज्यपालपदी शपथविधी: बेंगळुरू येथील राजभवनात 16 ऑक्टोबर 2026 रोजी डॉ. सुधा यादव यांनी राज्यपालपदाची शपथ घेतली. राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी 12 ऑक्टोबर 2026 रोजी त्यांची नियुक्ती केली होती.

कर्नाटक उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायमूर्ती विभू बखरू यांनी त्यांना पद आणि गोपनीयतेची शपथ दिली. या घटनेत नियुक्ती करणारी व्यक्ती, शपथ देणारी व्यक्ती आणि पद स्वीकारणारी व्यक्ती यांच्या भूमिका स्वतंत्र आहेत. तसेच 12 ऑक्टोबर ही नियुक्तीची, तर 16 ऑक्टोबर ही शपथविधीची तारीख आहे.

4) जागतिक भूक निर्देशांक 2026 मधील पाकिस्तानची स्थिती: Global Hunger Index (GHI) मध्ये पाकिस्तानला 25.5 गुण मिळाले. पुरेशी आकडेवारी उपलब्ध असलेल्या 122 देशांमध्ये पाकिस्तानचा क्रमांक 106 वा आहे. त्याचा गुणांक निर्देशांकाच्या ‘गंभीर’ अर्थात ‘serious’ भूक श्रेणीत येतो.

हा निर्देशांक 14 ऑक्टोबर 2026 च्या सुमारास ‘No Security Without Food Security’ या विषयासह प्रसिद्ध झाला. या विषयाचा आशय अन्नसुरक्षेशिवाय सुरक्षा शक्य नाही, असा आहे. अभ्यासात 25.5 हा गुणांक, 106 वा हा क्रमांक आणि 122 ही पुरेशी आकडेवारी असलेल्या देशांची संख्या असे वेगळे लक्षात ठेवा; हे आकडे एकाच प्रकारची माहिती दर्शवत नाहीत.

5) मिलिटरी नर्सिंग सर्व्हिसमध्ये 29 कॅडेट्सची नियुक्ती: दिल्ली कॅन्टोन्मेंट येथील Army Hospital (Research & Referral) च्या College of Nursing मधील नवव्या तुकडीच्या 29 नर्सिंग कॅडेट्सना 14 ऑक्टोबर 2026 रोजी Military Nursing Service (MNS) मध्ये लेफ्टनंट म्हणून कमिशन देण्यात आले.

Army Hospital (R&R) येथे झालेल्या समारंभाची पाहणी रुग्णालयाचे कमांडंट लेफ्टनंट जनरल अविनाश दास यांनी केली. या घटनेत संस्था, तुकडी, कॅडेट्सची संख्या आणि मिळालेला लष्करी दर्जा हे मुख्य अभ्यासमुद्दे आहेत. येथे 29 ही कमिशन मिळालेल्या कॅडेट्सची संख्या आहे; ती नव्या भरतीतील रिक्त पदांची संख्या म्हणून नोंदवू नये.

6) रीमा नानावटी यांना Hillary Rodham Clinton Award: भारतीय समाजसेविका रीमा नानावटी यांना 15 ऑक्टोबर 2026 रोजी वॉशिंग्टन डी.सी.मध्ये हा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. Georgetown Institute for Women, Peace and Security येथे अमेरिकेच्या माजी परराष्ट्र मंत्री हिलरी क्लिंटन यांच्या हस्ते त्यांना सन्मानित करण्यात आले.

महिलांचे हक्क, जागतिक शांतता आणि सुरक्षितता यांसाठी कार्य करणाऱ्या नेतृत्वाचा या पुरस्काराद्वारे गौरव केला जातो. नानावटी या Self-Employed Women’s Association of India (SEWA) चे नेतृत्व करतात. पुरस्कारविषयक नोंदीत प्राप्तकर्त्याचे नाव, पुरस्काराचे पूर्ण नाव, संबंधित संस्था आणि सन्मानाचे कार्यक्षेत्र जोडून लिहिणे ही सामान्य अभ्यासपद्धती उपयोगी ठरू शकते.

7) काकीनाडातील हरित अमोनिया प्रकल्पासाठी वित्तपुरवठा करार: आशियाई विकास बँक (ADB) आणि जपान सरकारने 15 ऑक्टोबर 2026 रोजी AM Green Ammonia (India) Private Limited सोबत करार केले. आंध्र प्रदेशातील काकीनाडा येथे अक्षय ऊर्जेवर आधारित अमोनिया उत्पादन प्रकल्प विकसित करणे हा या करारांचा उद्देश आहे.

प्रकल्पांतर्गत नैसर्गिक वायूवर चालणाऱ्या विद्यमान अमोनिया आणि युरिया प्रकल्पाचे अक्षय ऊर्जेवर आधारित अमोनिया उत्पादन सुविधेत रूपांतर केले जाईल. या घटनेचा केंद्रबिंदू विद्यमान सुविधेतील ऊर्जावापराचे नियोजित रूपांतर आहे. वित्तपुरवठा करार झाल्याची घटना आणि उत्पादन सुविधेचे रूपांतर पूर्ण होणे या स्वतंत्र बाबी आहेत.

8) Reflect Orbital आणि Skyroot Aerospace यांच्यात प्रक्षेपण करार: कॅलिफोर्नियास्थित Reflect Orbital ने हैदराबादस्थित Skyroot Aerospace सोबत 14 ऑक्टोबर 2026 रोजी दोन समर्पित रॉकेट प्रक्षेपणांसाठी करार केला. Reflect Orbital ची कक्षीय आरसे असलेली अंतराळयाने तैनात करण्याची योजना आहे.

या आरशांद्वारे रात्री पृथ्वीवरील निवडक ठिकाणी सूर्यप्रकाश परावर्तित करण्याचा कंपनीचा उद्देश आहे. येथे कराराची नोंद आहे; प्रक्षेपणे पूर्ण झाल्याचा दावा नाही. पुनरावृत्तीचा प्रश्न: या करारात किती प्रक्षेपणांचा समावेश आहे? उत्तर: दोन. सामान्य अभ्याससूचना म्हणून प्रत्येक बातमीसमोर ‘प्रस्ताव’, ‘करार’, ‘अपेक्षित पूर्तता’ किंवा ‘पूर्ण झालेली घटना’ अशी योग्य नोंद करा.