24 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी: BRICS, MY Bharat, कवच आणि महत्त्वाच्या घोषणा

24 सप्टेंबर 2026 च्या चालू घडामोडींच्या या आढाव्यात आंतरराष्ट्रीय कर सहकार्य, युवा सहभाग, क्रीडा, रेल्वे, अन्नसुरक्षा आणि संरक्षण क्षेत्रातील आठ विषयांचा समावेश आहे. BRICS करप्रमुखांची नवी दिल्लीतील बैठक, MY Bharat वरील तीन कोटींपेक्षा अधिक नोंदणी आणि कवच 4.0 ची अंमलबजावणी हे प्रमुख मुद्दे आहेत. स्पर्धा परीक्षा व भरती परीक्षांच्या उजळणीसाठी प्रत्येक घटनेसोबत संबंधित संस्था, ठिकाण, आकडे आणि घोषणेचा नेमका अर्थ लक्षात घ्या.
24 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी: परीक्षेसाठी आठ महत्त्वाचे विषय
1) BRICS करप्रमुखांची बैठक: नवी दिल्ली येथे 23 सप्टेंबर 2026 रोजी BRICS देशांच्या कर प्राधिकरणांच्या प्रमुखांची बैठक झाली. भारताच्या अध्यक्षतेखालील कर सहकार्याच्या कार्यक्रमाचा हा समारोपाचा टप्पा होता. या बातमीत बैठकीचा विषय कर प्रशासनाशी संबंधित असल्याचे लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.
बैठकीत ब्राझील, चीन, इजिप्त, इथिओपिया, भारत, इंडोनेशिया, इराण, रशिया, दक्षिण आफ्रिका आणि संयुक्त अरब अमिराती यांच्या कर प्रशासनांनी सहभाग घेतला. उजळणी करताना ‘BRICS—कर सहकार्य—नवी दिल्ली—23 सप्टेंबर’ अशी जोड तयार करता येईल. येथे समारोपाचा उल्लेख कर सहकार्याच्या कार्यक्रमापुरता आहे; त्यावरून भारताच्या संपूर्ण BRICS अध्यक्षपदाचा समारोप झाल्याचा अर्थ काढू नये.
2) MY Bharat वरील नोंदणीचा टप्पा: मेरा युवा भारत अर्थात MY Bharat या डिजिटल युवा व्यासपीठावरील नोंदणीकृत तरुणांची संख्या सप्टेंबर 2026 पर्यंत तीन कोटींच्या पुढे गेली. हे व्यासपीठ युवा व्यवहार आणि क्रीडा मंत्रालयाच्या युवा व्यवहार विभागांतर्गत येते.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 31 ऑक्टोबर 2023 रोजी या पोर्टलचे उद्घाटन केले होते. त्यामुळे नोंदणीचा हा टप्पा उद्घाटनानंतर तीन वर्षे पूर्ण होण्यापूर्वी गाठण्यात आला. परीक्षेच्या तयारीत व्यासपीठाचे पूर्ण नाव, संबंधित विभाग आणि उद्घाटनाची तारीख वेगवेगळी नोंदवा. तीन कोटींपेक्षा अधिक हा नोंदणीकृत तरुणांचा आकडा आहे; त्याला रोजगार मिळालेल्यांची संख्या समजू नये.
3) पुण्याला जागतिक सायकलिंग स्पर्धेचे यजमानपद: महाराष्ट्रातील पुण्याला 2032 च्या UCI Road World Championships चे यजमानपद मिळाले आहे. Union Cycliste Internationale अर्थात UCI आयोजित करत असलेल्या या स्पर्धेचे आयोजन भारतात प्रथमच होणार आहे.
या घडामोडीत यजमान शहर पुणे, राज्य महाराष्ट्र आणि स्पर्धेचे वर्ष 2032 हे तीन स्वतंत्र मुद्दे आहेत. 2026 च्या चालू घडामोडींमध्ये नोंद असली, तरी प्रत्यक्ष स्पर्धेचे वर्ष 2032 आहे. सामान्य अभ्यास मार्गदर्शन म्हणून क्रीडाविषयक नोंदी करताना ‘स्पर्धा—आयोजक संस्था—यजमान शहर—आयोजन वर्ष’ हा क्रम वापरल्यास घोषणा आणि आयोजन यांच्या तारखांतील गोंधळ टाळता येतो.
4) दक्षिण मध्य रेल्वेत कवच 4.0: दक्षिण मध्य रेल्वेने 23 सप्टेंबर 2026 रोजी KAVACH आवृत्ती 4.0 कार्यान्वित केली. हैदराबाद विभागातील मलकजगिरी–कामारेड्डी या 108 मार्ग-किलोमीटरच्या पट्ट्यावर या आवृत्तीची अंमलबजावणी झाली.
दक्षिण मध्य रेल्वे क्षेत्रातील कवच 4.0 ची ही पहिली अंमलबजावणी होती. ‘पहिली’ हा उल्लेख संबंधित रेल्वे क्षेत्र आणि प्रणालीच्या 4.0 आवृत्तीशी जोडलेला आहे. उजळणीसाठी रेल्वे क्षेत्र, विभाग, मार्ग आणि अंतर यांची स्वतंत्र नोंद करा. दिलेले 108 मार्ग-किलोमीटर हे अंमलबजावणी झालेल्या मार्गाचे अंतर आहे; स्थानकांची किंवा गाड्यांची संख्या नाही.
5) अन्नसुरक्षा नियमांवरील FSSAI ची कारवाई: भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरणाने (FSSAI) अन्नसुरक्षा नियमांच्या कथित उल्लंघनांप्रकरणी Amazon, Swiggy Instamart, BigBasket, Flipkart India आणि Zepto यांच्यावर दंडात्मक कारवाई केली. या प्रकरणात ऑनलाइन विक्रीतील अन्नपदार्थ आणि त्यांच्याविषयी दिलेली माहिती हा केंद्रस्थानी असलेला विषय आहे.
कारवाईशी संबंधित बाबींमध्ये दिशाभूल करणारे दावे, चुकीचे लेबलिंग, नियमांनुसार नसलेली उत्पादनविषयक माहिती आणि प्रतिबंधित किंवा विषारी खाद्यपदार्थांची ऑनलाइन विक्री यांचा समावेश होता. परीक्षेसाठी FSSAI चे पूर्ण नाव आणि कारवाईचे स्वरूप लक्षात घ्या. या नोंदीतील आरोप सर्व कंपन्यांना एकाच प्रकारे लागू असल्याचा किंवा प्रत्येक कंपनीवर समान दंड झाल्याचा निष्कर्ष काढण्यासाठी माहिती दिलेली नाही.
6) भारतीय हवाई दलासाठी संरक्षण खरेदी करार: संरक्षण मंत्रालयाने 23 सप्टेंबर 2026 रोजी Bharat Dynamics Limited सोबत ₹810.79 कोटींचा करार केला. त्याअंतर्गत भारतीय हवाई दलासाठी 160 Satellite Smart Anti-Airfield Weapons (SSAAW) आणि संबंधित उपकरणांचा पुरवठा केला जाणार आहे.
ही खरेदी Buy (Indian–Indigenously Designed, Developed and Manufactured) श्रेणीतील आहे. या श्रेणीच्या नावात स्वदेशी रचना, विकास आणि उत्पादन यांचा उल्लेख आहे. संबंधित शस्त्रप्रणाली हवेतून जमिनीवरील लक्ष्यावर मारा करणाऱ्या अचूक मार्गदर्शित ग्लाइड बॉम्ब प्रकारातील आहे. अभ्यास करताना ₹810.79 कोटी हे करारमूल्य आणि 160 ही शस्त्रांची संख्या असल्याचे वेगळे लक्षात ठेवा; पुरवठ्याचा करार म्हणजे सर्व उपकरणांचा पुरवठा पूर्ण झाला असा अर्थ होत नाही.
7) दिल्लीची DURGA योजना: दिल्ली सरकारने 23 सप्टेंबर 2026 रोजी Driving Upliftment and Rozgar for Women/Transgender Green e-Auto अर्थात DURGA योजनेला मंजुरी दिली. दिल्लीतील महिला आणि तृतीयपंथी व्यक्तींसाठी या योजनेत 1,300 गुलाबी इलेक्ट्रिक रिक्षांची तरतूद आहे.
योजनेविषयी कोणते मुद्दे लक्षात ठेवावेत? मंजुरी देणारे सरकार, लाभार्थी गट, वाहनांचा प्रकार आणि संख्या हे मुख्य मुद्दे आहेत. मंजुरी मिळणे आणि प्रत्यक्ष वाहनवाटप होणे हे वेगळे टप्पे आहेत. उपलब्ध माहितीत अर्जाची पद्धत, आर्थिक मदतीचे स्वरूप किंवा सविस्तर पात्रता दिलेली नाही; त्यामुळे ही घोषणा अर्ज सुरू झाल्याची सूचना म्हणून वापरता येत नाही.
8) ब्रिटनच्या लष्करी अवकाश स्क्वाड्रनची घोषणा: युनायटेड किंगडमने 23 सप्टेंबर 2026 रोजी आपल्या पहिल्या लष्करी अवकाश स्क्वाड्रनची घोषणा केली. No. III Squadron of Space Effects असे या पथकाचे नाव आहे. उपग्रहांचे संरक्षण आणि अवकाशातील शत्रुत्वपूर्ण कारवायांना प्रत्युत्तर देणे या त्याच्या जबाबदाऱ्या असतील.
या स्क्वाड्रनची भूमिका काय असेल? पृथ्वीभोवतीच्या कक्षेतील प्रतिकूल कारवायांना तोंड देण्यासोबत आक्रमक आणि बचावात्मक अवकाश मोहिमांना साहाय्य करणे ही त्याची नियोजित भूमिका आहे. सामान्य अभ्यास मार्गदर्शन म्हणून या आठही बातम्यांची उजळणी करताना ‘कोणती संस्था, कुठे, कधी आणि काय घोषित झाले?’ या चार प्रश्नांची उत्तरे लिहा. योजना मंजुरी, यजमानपदाची घोषणा, प्रणाली कार्यान्वित होणे आणि खरेदी करार या घटनांचे स्वरूप वेगवेगळे असल्याचे लक्षात ठेवा.