18 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी: स्पर्धा परीक्षांसाठी महत्त्वाच्या बातम्या

18 सप्टेंबर 2026 च्या चालू घडामोडींच्या या आढाव्यात चित्रपट, दूरसंचार नियमन, सेमीकंडक्टर उद्योग, अन्नसुरक्षा, रेल्वे आणि आंतरराष्ट्रीय संबंधांशी संबंधित आठ विषय समाविष्ट आहेत. ओडिशाच्या तंत्रज्ञान प्रकल्पासोबत गुंतवणूक प्रस्ताव आणि संभाव्य रोजगाराची माहितीही महत्त्वाची आहे. स्पर्धा व भरती परीक्षांच्या तयारीसाठी प्रत्येक घटनेतील संबंधित संस्था, ठिकाण, तारीख आणि निर्णयाचे स्वरूप एकत्र लक्षात घ्या.
18 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी: घटना आणि अभ्यासाचे मुद्दे
1) गोंधळ चित्रपटाची भारताची अधिकृत प्रवेशिका म्हणून निवड: फिल्म फेडरेशन ऑफ इंडियाने मराठी चित्रपट ‘गोंधळ’ची 99 व्या अकादमी पुरस्कारांसाठी निवड केली. ‘सर्वोत्कृष्ट आंतरराष्ट्रीय फीचर फिल्म’ या श्रेणीतील भारताची अधिकृत प्रवेशिका म्हणून हा चित्रपट पाठवण्यात येणार आहे. निवडीची घोषणा 18 सप्टेंबर 2026 रोजी झाली.
राष्ट्रीय प्रवेशिकेसाठी विचारात घेतलेल्या 33 चित्रपटांच्या अंतिम यादीतून ‘गोंधळ’ची निवड झाली. भारताची प्रवेशिका म्हणून निवड होणे आणि अकादमी पुरस्कारासाठी नामांकन किंवा पुरस्कार मिळणे या वेगवेगळ्या बाबी आहेत. उजळणी करताना चित्रपटाचे नाव, मराठी भाषा, निवड करणारी फिल्म फेडरेशन ऑफ इंडिया आणि पुरस्काराची संबंधित श्रेणी अशी जोड तयार करा.
2) अवांछित व्यावसायिक संपर्कांबाबत TRAIची नियमावली: भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरणाने (TRAI) 18 सप्टेंबर 2026 रोजी नवी दिल्ली येथे Unsolicited Commercial Communications (UCC) संबंधी नियमावली अधिक बळकट केली. संशयास्पद स्पॅम शोधण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित यंत्रणा आणि ग्राहकांच्या अपीलची प्रक्रिया या सुधारणांतील प्रमुख बाबी आहेत.
दूरसंचार सेवा पुरवठादार आणि स्वयंचलित कॉलिंग प्रणाली वापरणाऱ्या संस्थांसाठीही अनुपालनाच्या नव्या अटींचा समावेश आहे. या बातमीतील तीन भाग वेगळे लक्षात ठेवा: स्पॅम ओळखण्याची तांत्रिक व्यवस्था, ग्राहकांसाठी अपीलची सोय आणि संबंधित संस्थांची नियमपालनाची जबाबदारी. उपलब्ध माहितीत अपील दाखल करण्याची सविस्तर पद्धत किंवा त्याची मुदत दिलेली नाही.
3) ओडिशा सिलिकॉन व्हॅली आणि सेमीकंडक्टर गुंतवणूक: कटकजवळील नराज येथे 870 एकरांवर ‘ओडिशा सिलिकॉन व्हॅली’ विकसित करण्याची घोषणा झाली. सेमीकंडक्टर, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान प्रकल्प एकाच तंत्रज्ञान केंद्रात आणणे हा यामागील उद्देश आहे. कटक-भुवनेश्वर शहरी पट्टा आणि महानदीजवळील या प्रकल्पाची माहिती नवी दिल्लीतील SEMICON India 2026 मध्ये मांडण्यात आली.
ओडिशा मुख्यमंत्री कार्यालयाच्या 18 सप्टेंबरच्या माहितीनुसार, राज्याला 23,600 कोटी रुपयांचे गुंतवणूक प्रस्ताव मिळाले असून त्यातून 6,100 रोजगार संधींची क्षमता नमूद करण्यात आली आहे. SiC सब्स्ट्रेट वेफर्सच्या निर्मिती सुविधेसाठी QuadQuantum सोबत हेतुपत्रही झाले. मुख्यमंत्री मोहन चरण माझी यांच्या नेतृत्वाखाली उद्योगांशी चर्चा झाली. येथे गुंतवणूक प्रस्ताव, संभाव्य रोजगार आणि हेतुपत्र अशी स्थिती आहे; हे आकडे प्रत्यक्ष झालेली गुंतवणूक किंवा भरलेली पदे म्हणून वापरू नयेत.
4) जागतिक लिंग तफावत निर्देशांकातील भारताचे स्थान: जागतिक आर्थिक मंचाने (World Economic Forum) Global Gender Gap Index 2026 हा निर्देशांक 16 सप्टेंबर 2026 रोजी प्रसिद्ध केला. एकूण 145 देशांच्या यादीत भारताचा क्रमांक 131 वा आहे. मागील आवृत्तीतील भारताचे स्थानही तेच होते.
या बातमीची उजळणी करताना निर्देशांक प्रसिद्ध करणारी संस्था, आवृत्तीचे वर्ष, समाविष्ट देशांची संख्या आणि भारताचा क्रमांक यांची स्वतंत्र नोंद करा. हा आढावा 18 सप्टेंबरचा असला तरी निर्देशांक प्रसिद्ध झाल्याची तारीख 16 सप्टेंबर आहे. तसेच क्रमांक कायम राहिल्याच्या माहितीवरून इतर गुणांकन किंवा प्रत्येक घटकातील बदलांबाबत निष्कर्ष काढता येत नाही.
5) नेस्ले इंडियाशी संबंधित FSSAIची तीन प्रकरणे: भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरणाने (FSSAI) 18 सप्टेंबर 2026 रोजी बालपोषण उत्पादनांबाबत कथित नियमभंगाची तीन प्रकरणे दाखल केली. ती न्यायनिर्णय प्रक्रियेशी संबंधित आहेत. त्यांपैकी दोन प्रकरणांचा संबंध NAN Excella Pro Stage 1 आणि Lactogen Pro 1 यांच्या प्रचारात्मक दाव्यांशी आहे.
तिसरे प्रकरण फॉलो-अप फॉर्म्युलाच्या एका नमुन्याशी संबंधित आहे. प्रयोगशाळेतील विश्लेषणात बायोटिनचे प्रमाण मानकानुसार नसल्याचे आढळल्यामुळे हे प्रकरण दाखल झाले. येथे प्रचारात्मक दावे आणि नमुन्यातील पोषक घटकाचे प्रमाण असे दोन स्वतंत्र मुद्दे आहेत. प्रकरणे दाखल झाल्याची बातमी अंतिम दोषनिर्णय म्हणून मांडू नये; उपलब्ध माहितीमध्ये अंतिम निकाल नमूद केलेला नाही.
6) L&Tचा पहिला SiC उत्पादन प्लॅटफॉर्म: Larsen & Toubroची पूर्ण मालकीची उपकंपनी L&T Semiconductor Technologies हिने 18 सप्टेंबर 2026 रोजी SEMICON India 2026 मध्ये आपला पहिला सिलिकॉन कार्बाइड (SiC) उत्पादन प्लॅटफॉर्म जाहीर केला. त्यामध्ये ऊर्जा रूपांतरणासाठी वापरला जाणारा 1200V SiC MOSFET समाविष्ट आहे.
कंपनीने या कार्यक्रमात एकूण 40 नवीन उत्पादने सादर केली. अभ्यासासाठी कंपनीचे नाव, मूळ कंपनी, SiCचा पूर्ण अर्थ आणि 1200V हे वैशिष्ट्य लक्षात ठेवा. ओडिशाच्या घोषणेशी तुलना केल्यास फरक स्पष्ट होतो: ओडिशाची बातमी औद्योगिक केंद्र आणि गुंतवणूक प्रस्तावांबद्दल आहे, तर L&Tची बातमी उत्पादन प्लॅटफॉर्म आणि नव्या उत्पादनांच्या सादरीकरणाबद्दल आहे.
7) महाराष्ट्रातील चौक-कर्जत रेल्वे मार्गाचे दुपदरीकरण: भारतीय रेल्वेने 18 सप्टेंबर 2026 रोजी 10.86 किलोमीटर लांबीच्या चौक-कर्जत विभागाच्या दुपदरीकरणास मंजुरी दिली. या प्रकल्पाचा मंजूर खर्च 497 कोटी रुपये आहे. संबंधित मार्ग मध्य रेल्वेच्या अखत्यारीत येतो.
चौक-कर्जत प्रकल्प कोणत्या रेल्वे विभागात येतो? उत्तर: मध्य रेल्वे. त्याची लांबी आणि मंजूर खर्च किती? उत्तर: 10.86 किलोमीटर आणि 497 कोटी रुपये. ही माहिती मंजुरीच्या टप्प्याशी संबंधित आहे. उपलब्ध तपशिलात काम पूर्ण होण्याची तारीख किंवा सेवा सुरू होण्याचे वेळापत्रक दिलेले नाही. सामान्य अभ्यासमार्गदर्शन म्हणून प्रकल्पाचे ठिकाण, स्वरूप, लांबी आणि खर्च अशा चार नोंदी करा.
8) भारत-जपान राजनैतिक संबंधांची 75 वर्षे: भारत आणि जपान यांच्यात 1952 मध्ये राजनैतिक संबंध प्रस्थापित झाले. त्याला 75 वर्षे पूर्ण होत असल्याने 2027 हे ‘India-Japan Year of Shared Horizons’ म्हणून साजरे केले जाईल. ही वर्धापनदिनाची नोंद 2027 शी संबंधित आहे. सर्वसाधारण उजळणीसाठी प्रथम घटना वाचा, नंतर संस्था-वर्ष-आकडा अशी संक्षिप्त नोंद करा आणि शेवटी स्वतःला प्रश्न विचारा. घोषणा, मंजुरी, प्रस्ताव आणि अंतिम निर्णय या शब्दांचा अर्थ जपून उत्तरे द्या.
संदर्भ: ओडिशातील तंत्रज्ञान केंद्र, गुंतवणूक प्रस्ताव, संभाव्य रोजगार आणि उद्योगांशी झालेल्या चर्चेसाठी ओडिशा मुख्यमंत्री कार्यालयाचा लेख वापरला आहे — Odisha Takes Strong Strides at SEMICON India 2026: Focus on Investment and Global Partnerships in the Semiconductor Ecosystem. https://cm.odisha.gov.in/en/latest-news/odisha-takes-strong-strides-semicon-india-2026-focus-investment-and-global-partnerships