Mission Bharti Logo Mission BhartiMaharashtra Govt Job Alerts
HomeCurrent Affairs17 नोव्हेंबर 2026 चालू घडामोडी: अर्थव्यवस्था, संरक्षण आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्य
Last Updated:

17 नोव्हेंबर 2026 चालू घडामोडी: अर्थव्यवस्था, संरक्षण आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्य

17 नोव्हेंबर 2026 च्या चालू घडामोडींच्या या आढाव्यात उद्योग संक्रमण, संरक्षण सहकार्य, आर्थिक नियमन आणि ऊर्जा क्षेत्रातील दहा विषय समाविष्ट आहेत. भारत-स्वीडनचा LeadIT 3.0 उपक्रम, भारत-जपान नौदल सराव, टाटा सन्सबाबत RBI चे निर्देश आणि इंडियन ऑइलच्या विमान इंधन पुरवठ्याला मिळालेली मंजुरी हे प्रमुख मुद्दे आहेत. स्पर्धा व भरती परीक्षांच्या अभ्यासासाठी प्रत्येक घटनेसोबत संबंधित संस्था, तारीख आणि निर्णयाचे स्वरूप लक्षात घ्या. यामध्ये आधी घडलेल्या घटना आणि आगामी नियोजित संवादाचाही समावेश आहे.

17 नोव्हेंबर 2026 चालू घडामोडी: दहा महत्त्वाच्या घटनांचा आढावा

1) LeadIT 3.0 चा शुभारंभ: तुर्कीतील अंताल्या येथे COP31 परिषदेदरम्यान भारत आणि स्वीडनने Leadership Group for Industry Transition चा तिसरा टप्पा सुरू केला. 17 नोव्हेंबर 2026 रोजी झालेल्या या शुभारंभाच्या वेळी ब्राझील हा उपक्रमातील सर्वांत नवीन सदस्य देश होता.

हा कार्यक्रम Industry Leaders’ Roundtable मध्ये झाला. भारताचे केंद्रीय पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्री भूपेंद्र यादव व स्वीडनच्या हवामान आणि उद्योग राज्य सचिव हेलेना डायरसेन यांनी गोलमेज परिषदेचे सह-अध्यक्षपद भूषवले. अभ्यासासाठी तीन स्वतंत्र नोंदी उपयुक्त ठरतील: उपक्रम सुरू करणारे देश भारत व स्वीडन, नवीन सदस्य ब्राझील आणि आयोजनस्थळ अंताल्या. LeadIT 3.0 मधील ‘3.0’ हा या उपक्रमाच्या तिसऱ्या टप्प्याचा संदर्भ आहे.

Advertisement

2) भारत-जपान नौदल सराव: INS Sahyadri ने 13 आणि 14 नोव्हेंबर 2026 रोजी JAIMEX 2026 मध्ये भाग घेतला. जपानच्या होन्शू बेटाच्या दक्षिणेकडील समुद्रात झालेल्या या सरावात Japan Maritime Self-Defense Force अर्थात JMSDF सहभागी होते.

भारतीय युद्धनौकेसोबत जपानची JS Ise ही युद्धनौकाही सरावात होती. उजळणी करताना INS Sahyadri आणि JS Ise यांची अनुक्रमे भारत व जपानशी जोडी लावा. सरावाचे समुद्री ठिकाण होन्शूच्या दक्षिणेला होते; पुढे नमूद केलेल्या मंत्रीस्तरीय संवादाचे ठिकाण टोकियो आहे. दोन्ही घटना भारत-जपान सहकार्याशी संबंधित असल्या तरी त्यांचे स्वरूप आणि तारखा वेगळ्या आहेत.

3) लष्करी दळणवळणासाठी Krath Control: BITS पिलानीच्या हैदराबाद परिसरातील विद्यार्थी समर्थ आलोक श्रीवास्तव आणि श्रेष्ठ प्रकाश सिंग यांनी Krathveil या स्टार्टअपमधून खिशात मावणारा रेडिओ सादर केला. Krath Control नावाचे हे उपकरण 17 नोव्हेंबर 2026 रोजी सादर करण्यात आले.

या उपकरणाचा उद्देश भारतीय लष्कराच्या दळणवळणासाठी उपयोग करणे हा आहे. या बातमीतील संस्था, स्टार्टअप आणि उत्पादन यांची नावे वेगवेगळी लक्षात ठेवा: शैक्षणिक संस्था BITS पिलानी, हैदराबाद; स्टार्टअप Krathveil; तर रेडिओचे नाव Krath Control आहे. उपकरण सादर झाल्याची माहिती आणि त्याचा अपेक्षित उपयोग हे या घटनेतील मुख्य मुद्दे आहेत.

Advertisement

4) टाटा सन्सला RBI चे निर्देश: 16 नोव्हेंबर 2026 रोजी भारतीय रिझर्व्ह बँकेने टाटा सन्सला Upper Layer मधील बिगर-बँकिंग वित्तीय कंपन्यांसाठी लागू असलेल्या NBFC-UL नियमांचे पालन करण्यास सांगितले. या नियमांमध्ये शेअर बाजारातील अनिवार्य सूचीबद्धतेचाही समावेश आहे.

नियमपालनाबाबत मार्गदर्शन मागण्यासाठी कंपनीने 6 ऑक्टोबर रोजी पत्र पाठवले होते. त्याला उत्तर म्हणून कंपनीच्या मुख्य वित्तीय अधिकाऱ्यांना RBI चे पत्र पाठवण्यात आले. पत्रात ‘listing’ हा शब्द स्पष्टपणे वापरल्याचे RBI ने नमूद केले. येथे listing म्हणजे शेअर बाजारात सूचीबद्ध होणे. बातमीचा केंद्रबिंदू नियम पाळण्याचा निर्देश आहे; कंपनीची सूचीबद्धता पूर्ण झाल्याची घोषणा यात केलेली नाही.

5) आशिया तेल सुरक्षा कृती दलाचा प्रस्ताव: जपानच्या पंतप्रधान सनाए ताकाइची यांनी 17 नोव्हेंबर 2026 रोजी मनिला येथे Asia Oil Security Task Force स्थापन करण्याचा प्रस्ताव मांडला. या प्रस्तावित कृती दलाचे स्वरूप ऐच्छिक आहे.

49 व्या ASEAN शिखर परिषदेच्या निमित्ताने आयोजित Asia Zero Emission Community शिखर परिषदेत हा प्रस्ताव मांडण्यात आला. अभ्यासात प्रस्ताव मांडणाऱ्या नेत्या, ठिकाण आणि परिषदेचे नाव यांची एकत्र नोंद करा. या घटनेत कृती दलाचा प्रस्ताव मांडला गेला आहे. त्याची स्थापना किंवा प्रत्यक्ष कामकाज सुरू झाल्याचा निष्कर्ष या माहितीवरून काढू नये.

6) ब्लॅक मासच्या निर्यातीवर बंदी: वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयाच्या परकीय व्यापार महासंचालनालयाने म्हणजे DGFT ने लिथियम-आयन बॅटरी ब्लॅक मासच्या निर्यात धोरणात बदल केला. 10 नोव्हेंबर 2026 पासून हा बदल तात्काळ लागू करण्यात आला.

अधिसूचना क्रमांक 49/2026-27 नुसार ITC (HS) कोड 85491400 अंतर्गत येणाऱ्या ब्लॅक मासचे निर्यात वर्गीकरण ‘Free’ वरून ‘Prohibited’ करण्यात आले. ही बंदी पुढील आदेशापर्यंत लागू आहे. पूर्वीचे आणि सुधारित वर्गीकरण हा परीक्षेसाठी महत्त्वाचा फरक आहे. ही माहिती विशिष्ट वस्तूच्या निर्यातीबाबत आहे; तिच्यावरून सर्व प्रकारच्या बॅटरींच्या व्यापारावर बंदी असल्याचा व्यापक अर्थ काढू नये.

7) छावण्यांतील ज्येष्ठ नागरिकांसाठी सामंजस्य करार: नवी दिल्ली येथे 16 नोव्हेंबर 2026 रोजी संरक्षण मंत्रालय आणि सामाजिक न्याय व सक्षमीकरण मंत्रालय यांच्यात करार झाला. संरक्षण मंत्रालयाच्या वतीने Directorate General of Defence Estates अर्थात DGDE या कराराशी संबंधित आहे.

देशभरातील छावणी परिसरांत राहणाऱ्या ज्येष्ठ नागरिकांसाठी कल्याणकारी सुविधा सुधारणे हा कराराचा उद्देश आहे. संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह आणि केंद्रीय मंत्री डॉ. वीरेंद्र कुमार यावेळी उपस्थित होते. या घटनेची नोंद करताना सहभागी मंत्रालये आणि अपेक्षित लाभार्थी गट यांवर भर द्या. येथे ज्येष्ठ नागरिकांच्या सुविधांबाबत सामंजस्य करार झाला असून, वैयक्तिक लाभासाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया दिलेली नाही.

8) पानिपतमधून SAF पुरवठ्याला मंजुरी: इंडियन ऑइल कॉर्पोरेशनला 17 नोव्हेंबर 2026 रोजी शाश्वत विमान इंधनाच्या व्यावसायिक पुरवठ्यासाठी सरकारी मंजुरी मिळाली. Sustainable Aviation Fuel अर्थात SAF चा हा पुरवठा हरियाणातील पानिपत रिफायनरीमधून केला जाणार आहे.

कंपनीचे अध्यक्ष ए. एस. साहनी यांच्या मते, या प्रकल्पाचे अपेक्षित SAF उत्पादन भारताच्या 2027 मधील आंतरराष्ट्रीय उड्डाणांसाठीच्या 1% मिश्रण उद्दिष्टाची गरज भागवू शकेल. मंजुरी मिळणे ही घडलेली घटना आहे, तर उद्दिष्टासाठी पुरेसे उत्पादन होणे ही व्यक्त केलेली अपेक्षा आहे. उजळणीत कंपनीचे नाव, पानिपतचे स्थान आणि मिश्रण उद्दिष्टाचे वर्ष यांचा संबंध लक्षात ठेवा.

9) भारत-जपान 2+2 संवादाचे नियोजन: चौथा मंत्रीस्तरीय संवाद 18 आणि 19 नोव्हेंबर 2026 रोजी टोकियो येथे होणार आहे. भारताकडून संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह व परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर, तर जपानकडून संरक्षण मंत्री शिनजिरो कोइझुमी व परराष्ट्र मंत्री तोशिमित्सु मोतेगी सह-अध्यक्षपद भूषवणार आहेत.

‘2+2’ संवादात कोण सहभागी होणार? दोन्ही देशांचे संरक्षण आणि परराष्ट्र व्यवहार सांभाळणारे मंत्री सहभागी होणार आहेत. 17 नोव्हेंबरच्या या आढाव्याच्या संदर्भात बैठक आगामी आहे. त्यामुळे तिच्या नियोजित सहभागाची नोंद करावी; बैठकीतील निर्णय किंवा निष्कर्ष म्हणून या तपशिलांचा उल्लेख करू नये.

10) BANKEX फ्युचर्सला अमेरिकेत नियामक मंजुरी: BSE लिमिटेडने 16 नोव्हेंबर 2026 रोजी आपल्या BANKEX Index Futures करारांबाबत घोषणा केली. अमेरिकेच्या Commodity Futures Trading Commission अर्थात CFTC ने हे करार अमेरिकेतील गुंतवणूकदारांना उपलब्ध करून देण्यास आणि विकण्यास मंजुरी दिली आहे.

अमेरिकन बाजारासाठी अशी मंजुरी मिळवणारा BANKEX हा पहिला भारतीय क्षेत्रीय निर्देशांक फ्युचर्स करार ठरला आहे. मंजुरी देणारी संस्था CFTC आणि संबंधित बाजार संस्था BSE हा फरक लक्षात ठेवा. सर्वसाधारण अभ्यास मार्गदर्शन म्हणून प्रत्येक बातमीची ‘संस्था, कृती, ठिकाण आणि तारीख’ अशा चार मुद्द्यांत नोंद करा. विशेषतः प्रस्ताव, नियमपालनाचा निर्देश, व्यावसायिक पुरवठ्याची मंजुरी आणि आगामी बैठक यांना एकाच स्वरूपाची घटना समजू नका.